Kendimle baş başa kalınca huzursuz oluyorum. Sessizlik bile beni geriyor.
Cemal Sevinkurt
Bu ifade klinikte çok kritik bir eşiğe işaret eder.
Ve şunu net söyleyeyim:
Bu durum anormal değil; sinir sisteminin öğrenilmiş bir tepkisidir.
Sessizlik neden huzur vermiyor?
Çoğu insan sessizliği “rahatlatıcı” zanneder.
Ama uzun süre zorlayıcı süreçlerden geçen kişiler için sessizlik şu anlama gelir:
“Artık dikkat dağıtıcı yok, beden ve duygularla baş başayım.”
Eğer geçmişte:
-
Uzun süre tetikte kalındıysa
-
Zor duygular yalnızken yaşandıysa
-
Yalnızlık tehlikeyle eşleştiyse
Zihin sessizliği güvenli alan değil, riskli alan olarak kodlar.
Burada asıl huzursuz olan ne?
Çoğu zaman kişi “kendisiyle” değil,
kendisiyle kalınca ortaya çıkabilecek hislerle huzursuz olur.
Sessizlikte ortaya çıkabilenler:
-
Bastırılmış kaygı
-
Eski korkular
-
Kontrol kaybı hissi
-
Bedensel gerginlik
Zihin bu yüzden devreye girer ve der ki:
“Sessizlik iyi değil, bir şey yap, düşün, oyalan.”
Bu bir kaçış değil, otomatik bir koruma refleksidir.
Bu bir problem mi?
Tek başına bir bozukluk değildir.
Ama şu anlama gelir:
Sinir sistemi henüz ‘durma hâlini’ güvenli olarak algılamıyor.
Yani huzursuzluk:
-
Senin zayıflığın değil
-
Kendini tanıyamaman değil
Aksine, çok uzun süre ayakta kalmış bir sistemin tepkisi.
Neden yalnızken daha artıyor?
Çünkü başkaları varken:
-
Zihin dışarıya odaklanır
-
Duygular bastırılır
-
Kontrol hissi artar
Yalnız kalınca bu perde kalkar.
Ve beden “şimdi sıra bende” der.
Ne yapılmalı? (En önemli kısım)
Burada amaç sessizliği sevmek değil,
sessizliğe katlanabilir bir güven eklemektir.
1. Sessizliği dozla
Bir anda “yalnız kalayım, alışayım” yaklaşımı ters teper.
-
1–2 dakika
-
Kapı açık, ışık açık
-
Telefon kapalı değil, sessiz
Bu, sinir sistemine şunu öğretir:
“Sessizlik = tehdit değil.”
2. Sessizlikte bedenle kal
Sessizlikte zihne değil, bedene yönel:
-
Ayaklarının yere temasını hisset
-
Sırtının sandalyeye yaslandığını fark et
-
Nefesi değiştirmeden izle
Bu, düşünceyi değil alarmı söndürür.
3. Huzursuzluğu düzeltmeye çalışma
Çok kritik bir nokta:
Huzursuzluk geçsin diye uğraşmak, huzursuzluğu büyütür.
Bunun yerine:
“Şu an huzursuzluk var ve bu geçici.”
Bu kabul, sinir sisteminde yumuşama başlatır.
Ne zaman destek gerekir?
Eğer:
-
Sessizlikte panik hissi geliyorsa
-
Yalnız kalmaktan kaçınma başladıysa
-
Sürekli uyarılma ihtiyacı varsa
Bu, çalışılabilir ve çok iyi yanıt veren bir alandır.
Şunu bilmeni isterim
Kendinle baş başa kalamamak:
-
Kendini sevmemek değildir
-
Kendinden kaçmak değildir
Çoğu zaman bu:
Kendinle kalmanın bir zamanlar güvenli olmamış olmasının sonucudur.
Ve bu öğrenilmiş bir şeyse, yeniden öğrenilebilir.